28 Haziran 2012 PERŞEMBE

الجريدة الرسمية

Sayı : 28337

TEBLİĞ

Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumundan:

BANKALARCA KAMUYA AÇIKLANACAK FİNANSAL TABLOLAR İLE BUNLARA

İLİŞKİN AÇIKLAMA VE DİPNOTLAR HAKKINDA TEBLİĞ

BİRİNCİ BÖLÜM

Amaç, Kapsam, Tanımlar ve Genel Hükümler

Amaç ve kapsam

MADDE 1- (1) Bu Tebliğin amacı, bankaların 1/11/2006 tarihli ve 26333 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Bankaların Muhasebe Uygulamalarına ve Belgelerin Saklanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik hükümleri çerçevesinde, Türkiye Muhasebe Standartlarını uygulayarak düzenleyecekleri konsolide ve konsolide olmayan finansal tabloların biçim ve içerikleri ile bunların açıklama ve dipnotlarıyla birlikte kamuya açıklanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemektir.

(2) Bankalar, bu Tebliğin konsolide finansal tabloların düzenlenmesine ilişkin hüküm ve eklerinden yararlanarak konsolide olmayan finansal tabloları ve bunlara ilişkin açıklama ve dipnotları da düzenlemekle ve kamuya açıklamakla yükümlüdürler.

(3) Türkiye’de faaliyette bulunan bankalar bu Tebliğ hükümlerine tabidir.

السند

MADDE 2- (1) Bu Tebliğ, 19/10/2005 tarihli ve 5411 sayılı Bankacılık Kanununun 37, 38 ve 93 üncü maddesi ile Bankaların Muhasebe Uygulamalarına ve Belgelerin Saklanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 4 üncü maddesinin birinci fıkrası hükümlerine dayanılarak hazırlanmıştır.

Tanımlar

MADDE 3- (1) Bu Tebliğde yer alan;

a) Ana ortaklık banka: 8/11/2006 tarihli ve 26340 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Bankaların Konsolide Finansal Tablolarının Düzenlenmesine İlişkin Tebliğin 3 üncü maddesinde tanımlanan ana ortaklık bankayı,

b) Banka: Kanunun 3 üncü maddesinde tanımlanan bankaları,

c) Donuk alacak: 1/11/2006 tarihli ve 26333 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Bankalarca Kredilerin ve Diğer Alacakların Niteliklerinin Belirlenmesi ve Bunlar İçin Ayrılacak Karşılıklara İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 5 inci maddesinin birinci fıkrasında tanımlanan donuk alacakları,

ç) Finansal araç: Türkiye Muhasebe Standartlarında yer alan finansal araçları,

d) Finansal rapor: Bankaların Muhasebe Uygulamalarına ve Belgelerin Saklanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 10 uncu maddesinde yer alan ara dönem ve yıl sonu finansal raporunu,

e) Finansal tablo: Bankaların Muhasebe Uygulamalarına ve Belgelerin Saklanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 5 inci maddesinde yer alan finansal tabloları,

f) Finansal varlık: Türkiye Muhasebe Standartlarında yer alan finansal varlıkları,

g) Finansal borç: Türkiye Muhasebe Standartlarında yer alan finansal borçları,

ğ) Kanun: 5411 sayılı Bankacılık Kanununu,

h) Kurul: Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulunu,

ı) Kurum: Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumunu,

i) Nitelikli pay: Kanunun 3 üncü maddesinde tanımlanan nitelikli payı,

j)Özel amaçlı menkul kıymetleştirme şirketi (ÖMKŞ): Bankaların Sermaye Yeterliliğinin Ölçülmesine ve Değerlendirilmesine İlişkin Yönetmeliğin 3 üncü maddesinde tanımlanan özel amaçlı menkul kıymetleştirme şirketini,

k) Türkiye Muhasebe Standardı: Türkiye Muhasebe Standartları Kurulu tarafından yürürlüğe konulan Türkiye Muhasebe Standartları ve Türkiye Finansal Raporlama Standartları ile bunlara ilişkin ek ve yorumları,

ifade eder.

Genel hükümler

MADDE 4- (1) Nazım hesaplar ile birlikte bilanço (finansal durum tablosu), gelir tablosu (kâr ve zarar cetveli), özkaynaklarda muhasebeleştirilen gelir gider kalemlerine ilişkin tablo (diğer kapsamlı gelir tablosu), özkaynak değişim tablosu, nakit akış tablosu ile kâr dağıtım tablosundan oluşan finansal tablolar, mevduat bankaları ile kalkınma ve yatırım bankalarınca Ek-1’de, katılım bankalarınca Ek-2’de, “TFRS 9 Finansal Araçlar” Standardını 1/1/2013 tarihi öncesi hesap dönemlerine ilişkin finansal tablolarında uygulamak isteyen mevduat bankaları ile kalkınma ve yatırım bankalarınca Ek-5 ve Ek-1’de, katılım bankalarınca Ek-6 ve Ek-2’de yer alan şekil ve içerikte hazırlanır. TFRS 9 uygulamasını seçen bankalar tarafından, yeni uygulama ile önceki uygulama arasındaki farklılıkların yansıması dipnotlarda açıklanır. Türkiye Muhasebe Standartlarına göre oluşturulması gereken açıklama ve dipnotlar ilgisine göre bankalarca bu Tebliğ kapsamında belirlenen sistemi bozmadan ilgili bölüm, madde, fıkra, bent ve alt bendi izleyecek şekilde düzenlenir.

(2) Kamuya açıklanacak finansal raporların giriş kısmında yer alacak hususlar aşağıda belirtilmiştir:

a) Ana ortaklık bankanın ticaret unvanı, genel müdürlüğünün adresi, telefon ve faks numaraları, internet sayfası adresi ve elektronik posta adresi ile raporlama dönemi,

b) Ana ortaklık bankanın kuruluş tarihi, başlangıç statüsü, anılan statüde meydana gelen değişiklikleri ihtiva eden tarihçesi,

c) Ana ortaklık bankanın sermaye yapısı, yönetim ve denetimini doğrudan veya dolaylı olarak tek başına veya birlikte elinde bulunduran ortakları, varsa bu hususlarda yıl içindeki değişiklikler ile dahil olduğu grup,

ç) Ana ortaklık bankanın, yönetim kurulu başkan ve üyeleri, denetim komitesi üyeleri ile genel müdür ve yardımcılarının, varsa bankada sahip oldukları paylara ve sorumluluk alanlarına ilişkin açıklamalar,

d) Nitelikli paya sahip kişi ve kuruluşlara ilişkin açıklamalar:

e) Ana ortaklık bankanın hizmet türü ve faaliyet alanlarını içeren özet bilgi,

f) Finansal raporda yer alan bilgilerin “bin Türk Lirası” olarak hazırlandığı,

g) Bankaların Konsolide Finansal Tablolarının Düzenlenmesine İlişkin Tebliğ ile Türkiye Muhasebe Standartları gereği yapılan konsolidasyon işlemleri arasındaki farklılıklar ile tam konsolidasyona veya oransal konsolidasyona tabi tutulan, özkaynaklardan indirilen ya da bu üç yönteme dahil olmayan kuruluşlar hakkında kısa açıklama,

ğ) Ana ortaklık banka ile bağlı ortaklıkları arasında özkaynakların derhal transfer edilmesinin veya borçların geri ödenmesinin önünde mevcut veya muhtemel, fiili veya hukuki engeller.

(3) Bankalar, kamuya açıklayacakları finansal raporlarını Ek-3’te yer alan içerikte düzenlemekle yükümlüdürler. İlave açıklama ve dipnot oluşturulması durumunda, bu husus banka tarafından bu Tebliğ’de yer alan sıralamaya göre finansal raporun içeriğine yansıtılır.

(4) Bankalar Ek-4’te yer alan tablodaki karşılaştırma dönemlerini esas alarak kamuya açıklanacak ara döneme ve yıl sonuna ilişkin konsolide ve konsolide olmayan finansal tabloları hazırlarlar.

(5) Bankalar, kamuya açıklama yükümlülüğüne uyuma ve söz konusu açıklamaların doğruluğu, sıklığı ve uygunluğunun değerlendirilmesine yönelik yazılı politikalar oluşturur.

İKİNCİ BÖLÜM

Muhasebe Politikaları

Sunum esasları

MADDE 5- (1) Kamuya açıklanacak finansal tablolar ile bunlara ilişkin açıklama ve dipnotların doğru bir biçimde anlaşılabilmesi için;

a) Finansal tablolar ile bunlara ilişkin açıklama ve dipnotların Türkiye Muhasebe Standartları ve Bankaların Muhasebe Uygulamalarına ve Belgelerin Saklanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğe uygun olarak hazırlandığının,

b) Finansal tabloların hazırlanmasında kullanılan değerleme esaslarının,

c) Finansal tabloların doğru olarak anlaşılması için izlenen muhasebe politikalarının,

ç) Konsolide finansal tablolar hazırlanırken farklı muhasebe politikaları uygulanmış olan kalemler ile bunların konsolide finansal tablolardaki ilgili kalemlerin toplamına oranlarının,

açık şekilde belirtilmesi şarttır.

Muhasebe politikalarına ilişkin açıklamalar

MADDE 6- (1) Ana ortaklık bankalarca hazırlanan finansal tablolara ilişkin açıklama ve dipnotların birinci kısmını muhasebe politikalarıyla ilgili açıklamalar oluşturur.

(2) Muhasebe politikalarına ilişkin olarak aşağıdaki hususlarda açıklamalar yapılır;

a) Finansal araçların kullanım stratejisi ve yabancı para cinsinden işlemlere ilişkin açıklamalar,

b) Konsolide edilen ortaklıklara ilişkin bilgilerin sunumu,

c) Vadeli işlem ve opsiyon sözleşmeleri ile türev ürünlere ilişkin açıklamalar,

ç) Faiz gelir ve giderlerine ilişkin açıklamalar,

d) Ücret ve komisyon gelir ve giderlerine ilişkin açıklamalar,

e) Finansal varlıklara ilişkin açıklamalar,

f) Finansal varlıklarda değer düşüklüğüne ilişkin açıklamalar,

g) Finansal araçların netleştirilmesine ilişkin açıklamalar,

ğ) Satış ve geri alış anlaşmaları ve menkul değerlerin ödünç verilmesi işlemlerine ilişkin açıklamalar,

h) Satış amaçlı elde tutulan ve durdurulan faaliyetlere ilişkin duran varlıklar ile bu varlıklara ilişkin borçlar hakkında açıklamalar,

ı) Şerefiye ve diğer maddi olmayan duran varlıklara ilişkin açıklamalar,

i) Maddi duran varlıklara ilişkin açıklamalar,

j) Kiralama işlemlerine ilişkin açıklamalar,

k) Karşılıklar ve koşullu yükümlülüklere ilişkin açıklamalar,

l) Çalışanların haklarına ilişkin yükümlülüklere ilişkin açıklamalar,

m) Vergi uygulamalarına ilişkin açıklamalar,

n) Borçlanmalara ilişkin ilave açıklamalar,

o) İhraç edilen hisse senetlerine ilişkin açıklamalar,

ö) Aval ve kabullere ilişkin açıklamalar,

p) Devlet teşviklerine ilişkin açıklamalar,

r) Raporlamanın bölümlemeye göre yapılmasına ilişkin açıklamalar,

s) Diğer hususlar.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Mali Bünyeye ve Risk Yönetimine İlişkin Bilgiler

Sermaye yeterliliği standart oranı

MADDE 7- (1) Ana ortaklık bankanın konsolide ve konsolide olmayan sermaye yeterliliği standart oranı, bu oranın ilgili mevzuatta belirlenen orandan düşük olması halinde bunun nedenleri ve öngörülen çözüm stratejileri açıklanır.

(2) Sermaye yeterliliği standart oranının tespitinde kullanılan risk ölçüm yöntemleri açıklanır.

Sermaye yeterliliği standart oranına ilişkin bilgiler:

* Risk ağırlıkları düşükten yükseğe doğru sıralanır.

Sermaye yeterliliği standart oranına ilişkin özet bilgi:

Özkaynak kalemlerine ilişkin bilgiler:

Konsolide özkaynak kalemlerine ilişkin bilgiler:

(3) İçsel sermaye yeterliliği değerlendirme süreci kapsamında içsel sermaye gereksiniminin cari ve gelecek faaliyetler açısından yeterliliğinin değerlendirilmesi amacıyla uygulanan yaklaşımın bir özeti verilir.

Kredi riski

MADDE 8- (1) Kredi riski bakımından;

a) Borçlu veya borçlular grubu veya coğrafi bölgeler ile sektörlerin bir risk sınırlamasına tabi tutulup tutulmadığı, risk limitlerinin dayandıkları bölümleme yapısı ve hangi aralıklarla belirlenmekte olduğu,

b) Günlük olarak yapılan işlemlerle ilgili olarak risk limitleri ve dağılımlarının belirlenip belirlenmediği, bilanço dışı risklere ilişkin risk yoğunlaşmasının günlük olarak müşteri ve bankaların hazine bölümü yetkilileri bazında izlenip izlenmediği,

c) Kredi ve diğer alacakların borçlularının kredi değerliliklerinin düzenli aralıklarla ilgili mevzuata uygun şekilde izlenip izlenmediği, açılan krediler için alınan hesap durumu belgelerinin ilgili mevzuatta öngörüldüğü şekilde denetlenmiş olup olmadığı, denetlenmemiş ise nedenleri, kredi limitlerinin değiştirilip değiştirilmediği, kredilerin ve diğer alacakların teminatlarının bulunup bulunmadığı,

ç) Muhasebe uygulamasında tahsili gecikmiş ve değer kaybına uğramış unsurlarının tanımları,

d) Değer ayarlamaları ve karşılıklara ilişkin yöntem ve yaklaşımlar,

e) Kredi riski azaltımının etkileri dikkate alınmaksızın mahsup işlemleri sonrası maruz kalınan risklerin toplam tutarı ile farklı risk sınıfları ve türlerine göre ayrıştırılmış risklerin ilgili döneme ilişkin ortalama tutarı,

açıklanır.

(2) Ana ortaklık bankanın vadeli işlem ve opsiyon sözleşmesi ve benzeri diğer sözleşmeler cinsinden tutulan pozisyonları üzerinde kontrol limitlerinin bulunup bulunmadığı, bu tür araçlar için üstlenilen kredi riskinin piyasa hareketlerinden kaynaklanan potansiyel riskler ile beraber yönetilip yönetilmediği açıklanır.

(3) Ana ortaklık bankanın, önemli ölçüde kredi riskine maruz kaldığında vadeli işlem, opsiyon ve benzer nitelikli sözleşmeleri, hakların kullanılması, edimlerin yerine getirilmesi veya satılması yoluyla kısa zamanda sona erdirerek toplam riski azaltma yoluna gidip gitmediği açıklanır.

(4) Kredi riski bakımından;

a) Tazmin edilen gayrinakdi kredilerin, vadesi geldiği halde ödenmeyen krediler gibi aynı risk ağırlığına tabi tutulup tutulmadığı,

b) Kredilerden yenilenen ve yeniden itfa planına bağlananların ilgili mevzuatla belirlenen izlenme yöntemi dışında, bankalarca risk yönetim sistemleri çerçevesinde yeni bir derecelendirme grubuna veya ağırlığına dahil edilip edilmediği, bu yöntemler ile ilgili yeni önlemlerin alınıp alınmadığı, bankalarca risk yönetim sistemleri çerçevesinde uzun vadeli taahhütlerin kısa vadeli taahhütlere oranla daha fazla kredi riskine maruz kaldığı kabul edilerek risk ayrıştırmasına gidilip gidilmediği,

açıklanır.

(5) Kredi riski bakımından;

a) Bankaların yurtdışında yürütmekte oldukları bankacılık faaliyetleri ve kredilendirme işlemlerinin az sayıda ülke ya da mali kurum ile yürütülmesi durumunda bunun ilgili ülkenin ekonomik koşulları dikkate alındığında önemli bir risk doğurup doğurmadığına ilişkin değerlendirme,

b) Uluslararası bankacılık piyasasında aktif bir katılımcı olarak diğer finansal kurumların finansal faaliyetleri ile birlikte değerlendirildiğinde önemli ölçüde kredi riski yoğunluğuna sahip olunup olunmadığı,

açıklanır.

(6) Kredi riski bakımından;

a) Ana ortaklık bankanın ilk büyük 100 ve 200 nakdi kredi müşterisinden olan alacağının toplam nakdi krediler portföyü içindeki payı,

b) Ana ortaklık bankanın ilk büyük 100 ve 200 gayrinakdi kredi müşterisinden olan alacağının toplam gayrinakdi krediler portföyü içindeki payı,

c) Ana ortaklık bankanın ilk büyük 100 ve 200 kredi müşterisinden olan nakdi ve gayrinakdi alacak tutarının toplam bilanço içinde ve nazım hesaplarda izlenen varlıklar içindeki payı,

açıklanır.

(7) Ana ortaklık bankaca üstlenilen kredi riski için ayrılan genel karşılık tutarı açıklanır.

(8) Önemli bölgelerdeki önemlilik arz eden risk sınıflarına göre ayrıştırılmış risk tutarlarının coğrafi dağılımı; risk sınıflarına göre ayrıştırılmış risklerin sektörlere veya karşı taraflara göre dağılımı ve tüm risklerin kalan vadelere göre dağılımı asgari olarak aşağıdaki tablolar esas alınarak açıklanır ve gerekli görülen ilave bilgiler bulunması halinde bunlara açıklamada yer verilir.

Önemli Bölgelerdeki Önemlilik Arz eden Risklere İlişkin Profil:

* Bankaların Sermaye Yeterliliğinin Ölçülmesine ve Değerlendirilmesine İlişkin Yönetmelikte yer alan risk sınıfları dikkate alınacaktır.

* * AB ülkeleri, ABD ve Kanada dışındaki OECD ülkeleri

*** Tutarlı bir esasa göre bölümlere dağıtılamayan varlık ve yükümlülükler

Sektörlere veya Karşı Taraflara Göre Risk Profili

* Bankaların Sermaye Yeterliliğinin Ölçülmesine ve Değerlendirilmesine İlişkin Yönetmelikte yer alan risk sınıfları dikkate alınacaktır.

Vade Unsuru Taşıyan Risklerin Kalan Vadelerine Göre Dağılımı :

(9) Bankaların Sermaye Yeterliliğinin Ölçülmesine ve Değerlendirilmesine İlişkin Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde belirtilen risk sınıflarının her biri için aşağıdaki bilgiler açıklanır;

a) Görevlendirilen kredi derecelendirme kuruluşlarının ve ihracat kredi kuruluşlarının isimleri ve bu kuruluşlar değiştirildi ise sebepleri,

b) Görevlendirilen her bir kredi derecelendirme kuruluşu ile ihracat kredi kuruluşunun kullanıldığı risk sınıfları,

c) Alım satım hesaplarına dahil edilmeyen kalemler için kredi derecelendirmesinin bulunmaması, bunun yerine ihraçcı veya ihraç için kredi derecelendirmesinin bulunması halinde, söz konusu kalemler için mevcut söz konusu kredi derecelendirmelerinin kullanılma sürecine ilişkin bilgi,

ç) Görevlendirilen her bir kredi derecelendirme kuruluşunun ve ihracat kredi kuruluşunun derecelendirme notunun Bankaların Sermaye Yeterliliğinin Ölçülmesine ve Değerlendirilmesine İlişkin Yönetmeliğin Ek-1’nde sayılan kredi kalitesi kademelerinden hangisine karşılık geldiği,

d) Aşağıdaki tablo esas alınmak suretiyle Bankaların Sermaye Yeterliliğinin Ölçülmesine ve Değerlendirilmesine İlişkin Yönetmeliğin Ek-1’nde tanımlanan her bir risk ağırlığına tekabül eden kredi riski azaltımı öncesi ve sonrası toplam risk tutarı ve özkaynaklardan indirilen tutarlar.

Risk Ağırlığına Göre Risk Tutarları:

(10) Aşağıdaki tablo esas alınarak, sektörlere veya karşı taraf türüne göre; ayrı ayrı, değer kaybına uğramış kredi ve tahsili gecikmiş kredi tutarları, değer ayarlamaları ve karşılıklar, dönem içinde değer ayarlamaları ve karşılıklara ilişkin tutarlar kamuya açıklanır.

Önemli Sektörlere veya Karşı Taraf Türüne Göre Muhtelif Bilgiler

(11) Değer kaybına uğramış krediler için değer ayarlamalarında ve karşılıklarda meydana gelen değişiklikler arasındaki mutabakat (mümkün olması durumunda coğrafi bölgeler bazında) açıklanır. Bu bilgiler aşağıdaki hususları içerir:

a) Değer ayarlamaları ve karşılıkların türü hakkında açıklama,

b) Açılış bakiyeleri,

c) Dönem içinde ayrılan karşılık tutarları,

ç) Dönem içinde krediler üzerinden tahmini olası zararlar için ayrılan veya serbest kalan tutarlar ve kur farklarına, faaliyet birleşmelerine, devralma işlemlerine ve bağlı ortaklıkların elden çıkartılmasına göre belirlenenler de dahil diğer ayarlamalar ve karşılıklar arasındaki transferler,

d) Kapanış bakiyeleri,

e) Bu fıkranın uygulamasında doğrudan gelir tablosuna kaydedilen değer ayarlamaları ve tahsilatlar ayrıca açıklanır.

Değer Ayarlamaları ve Kredi Karşılıkları Değişimine İlişkin Bilgiler

* Kur farklarına, faaliyet birleşmelerine, devralma işlemlerine ve bağlı ortaklıkların elden çıkartılmasına göre belirlenenler.

Piyasa riski

MADDE 9- (1) Ana ortaklık bankanın risk yönetimi politikaları çerçevesinde piyasa riskinden korunmak amacıyla önlem alıp almadığı, piyasa riskine maruz kalınması nedeniyle banka yönetim kurulunun risk yönetimine ilişkin olarak almış olduğu önlemler, piyasa riskinin ölçümünde kullanılan yöntemler ile piyasa riski ölçümlerinin hangi aralıkta yapılmakta olduğu açıklanır.

a) Piyasa riskine ilişkin bilgiler:

b) Dönem içerisinde ay sonları itibarıyla hesaplanan piyasa riskine ilişkin ortalama piyasa riski tablosu:

(2) Karşı taraf kredi riskine ilişkin aşağıdaki bilgiler açıklanır;

a) Karşı taraf kredi riskleri için kredi limitlerinin ve içsel sermaye tahsisi ve dağıtımının yöntemi,

b) Teminat ve kredi karşılıklarına ilişkin politikalar,

c) Bankaların Sermaye Yeterliliğinin Ölçülmesine ve Değerlendirilmesine İlişkin Yönetmelik Ek-2’de açıklanan ters eğilim riskine ilişkin risk tutarları ile ilgili politikalar,

ç) Bankanın, kredi derecesindeki düşüş durumunda sağlaması gereken teminat miktarının değerlendirilmesi,

d) Sözleşmelerin pozitif gerçeğe uygun brüt değeri, netleştirmenin faydaları, netleştirilmiş cari risk tutarı, tutulan teminatlar ve türevlere ilişkin net pozisyon tutarı,

e) Kredi Bankaların Sermaye Yeterliliğinin Ölçülmesine ve Değerlendirilmesine İlişkin Yönetmeliğin Ek-2’sinin 3 ila 5 inci Bölümlerinde belirtilen yöntem ile elde edilen risk tutarı,

f) Kredi türevi ile yapılan korumaların tutarı ve cari kredi riskinin risk sınıflarına göre dağılımı,

g) Her ürün grubu içinde satın alınan ve satılan korumaya göre kullanılan kredi türevleri ürünlerinin dağılımı dahil, bankanın kredi portföyünde ya da aracılık faaliyetlerinde kullandığı kredi türevi işlemleri tutarı,

ğ) Bankaların Sermaye Yeterliliğinin Ölçülmesine ve Değerlendirilmesine İlişkin Yönetmeliğin Ek-2’si kapsamında “α” değerinin tahmini için Kurumdan izin alınması halinde, “α” değeri tahmini.

Karşı Taraf Riskine İlişkin Nicel Bilgiler

(3) Sermaye gereksinimlerini Kurum tarafından kullanımına izin verilen bir risk ölçüm modeli ile hesaplayan bankalar aşağıdaki bilgileri kamuya açıklar;

a) Her alt portföy için; kullanılan modellerin özellikleri, Risk Ölçüm Modelleri İle Piyasa Riskinin Hesaplanmasına ve Risk Ölçüm Modellerinin Değerlendirilmesine İlişkin Tebliğin 9 uncu maddesinin birinci fıkrası uyarınca hesaplanan sermaye yükümlülükleri için ayrı ayrı olmak üzere, içsel model kullanılarak ölçülen risk ile kullanılan metodolojiye, banka tarafından likidite ufkunu saptamak için kullanılan yaklaşıma, gerekli ihtiyatlılık standardına uyumlu içsel sermaye değerlendirmesine ulaşmak için kullanılan metodolojiye ve model validasyonunda kullanılan yaklaşımlara ilişkin bilgi alt portföye uygulanan stres testi hakkında açıklama, içsel modellerin ve modelleme süreçlerinin doğruluğunun, tutarlılığının validasyonu ve geriye dönük test için kullanılan yaklaşımlar,

b) Kurum izninin kapsamı,

c) Bankaların Sermaye Yeterliliğinin Ölçülmesine ve Değerlendirilmesine İlişkin Yönetmelik Ek-3 İkinci Bölümde belirtilen koşullara uyum için kullanılan yöntemler ve kapsam hakkında açıklama,

ç) Raporlama döneminde gerçekleşen günlük riske maruz değer ölçümlerinin en yüksek, en düşük ve ortalama değerleri ile raporlama dönemi sonu itibariyle riske maruz değer,

d) Gün sonu riske maruz değer ölçümleri ile portföy değerinin bir önceki iş gününün sonuna göre değişiminin karşılaştırması, raporlama dönemi içerisinde önemli bir artışın bulunması halinde bunun analizi,

e) Raporlama döneminde gerçekleşen günlük stres riske maruz değer ölçümlerinin en yüksek, en düşük ve ortalama değerleri ile raporlama dönemi sonu itibariyle stres riske maruz değer,

f) Risk Ölçüm Modelleri İle Piyasa Riskinin Hesaplanmasına ve Risk Ölçüm Modellerinin Değerlendirilmesine İlişkin Tebliğin 8 inci maddesi uyarınca raporlama dönemi süresince ve raporlama dönemi sonunda hesaplanan sermaye yükümlülükleri,

g) Risk Ölçüm Modelleri İle Piyasa Riskinin Hesaplanmasına Ve Risk Ölçüm Modellerinin Değerlendirilmesine İlişkin Tebliğin 8 inci maddesi uyarınca hesaplanan sermaye tutarları ile kapsanan her alt portföy için hesaplanan ağırlıklı ortalama likidite ufku.

Operasyonel risk

MADDE 10- (1) Operasyonel riske ilişkin olarak ana ortaklık bankalarca aşağıdaki hususlar açıklanır;

a) Operasyonel risk hesaplamasında kullanılan yöntem ile operasyonel risk ölçümlerinin hangi aralıkta yapıldığı,

b) Temel gösterge yönteminin kullanılması durumunda aşağıdaki tabloda yer alan bilgiler,

c) Standart metot kullanılması durumunda aşağıdaki tabloda yer alan bilgiler,

ç) Standart yöntemde alternatif uygulamanın kullanılması halinde aşağıdaki tabloda yer alan bilgiler.

* Nakit kredi ve diğer alacakların her bir yıl için yıl sonu bakiyeleri yazılır.

Kur riski

MADDE 11- (1) Kur riskine ilişkin olarak ana ortaklık bankalarca aşağıdaki hususlar açıklanır.

a) Ana ortaklık bankanın kur riskine maruz kalıp kalmadığı, bu durumun etkilerinin tahmin edilip edilmediği, banka yönetim kurulunun günlük olarak izlenen pozisyonlar için limitler belirleyip belirlemediği,

b) Önemli olması durumunda yabancı para cinsinden borçlanma araçlarının ve net yabancı para yatırımlarının riskten korunma amaçlı türev araçlar ile korunmasının boyutu,

c) Yabancı para risk yönetim politikası,

ç) Bankanın finansal tablo tarihi ile bu tarihten geriye doğru son beş iş günü kamuya duyurulan cari döviz alış kurları,

d) Bankanın cari döviz alış kurunun finansal tablo tarihinden geriye doğru son otuz günlük basit aritmetik ortalama değeri.

Ana ortaklık bankanın kur riskine ilişkin bilgiler:

* Katılım bankaları için Özel Cari Hesap ve Katılma Hesapları Aracılığı ile Bankalardan Toplanan Fonlar

** Katılım bankaları için Özel Cari Hesap ve Katılma Hesapları YP

Faiz oranı riski

MADDE 12- (1) Faiz oranı riskine ilişkin olarak ana ortaklık mevduat bankaları ile kalkınma ve yatırım bankaları tarafından aşağıdaki hususlar açıklanır.

a) Aşağıdaki tablolar kullanılmak suretiyle, varlıkların, yükümlülüklerin ve nazım hesap kalemlerinin faize duyarlılığı,

Varlıkların, yükümlülüklerin ve nazım hesap kalemlerinin faize duyarlılığı (Yeniden fiyatlandırmaya kalan süreler itibarıyla)

Varlıkların, yükümlülüklerin ve nazım hesap kalemlerinin faize duyarlılığı (Yeniden fiyatlandırmaya kalan süreler itibarıyla)

b) Aşağıdaki tablolar kullanılmak suretiyle, parasal finansal araçlara uygulanan ortalama faiz oranları,

Parasal finansal araçlara uygulanan ortalama faiz oranları: %

Parasal finansal araçlara uygulanan ortalama faiz oranları: %

Bankacılık hesaplarından kaynaklanan faiz oranı riski

Madde 12/A- (1) Ana ortaklık mevduat bankaları ile kalkınma ve yatırım bankaları tarafından aşağıdaki hususlar açıklanır;

a) Bankacılık hesaplarından kaynaklanan faiz oranı riskinin niteliği ve kredi erken geri ödemeleri ve vadeli mevduatlar dışındaki mevduatların hareketine ilişkin olanlar da dahil önemli varsayımlar ile faiz oranı riskinin ölçüm sıklığı,

b) Aşağıdaki tablo kullanılmak suretiyle, bankanın, farklı para birimlerine göre bölünmüş olarak, Bankacılık Hesaplarından Kaynaklanan Faiz Oranı Riskinin Standart Şok Yöntemiyle Ölçülmesine ve Değerlendirilmesine İlişkin Yönetmelik uyarınca faiz oranlarındaki dalgalanmalardan doğan ekonomik değer farkları.

* Bir para birimine uygulanan şiddeti ve yönü farklı her bir şok için ayrı ayrı satırlar girilir.

Bankacılık hesaplarından kaynaklanan hisse senedi pozisyon riski

Madde 12/B- (1) Bankacılık hesaplarından kaynaklanan hisse senedi pozisyon riskine ilişkin aşağıdaki bilgiler açıklanır;

a) Risklerin özkaynaklarda gösterilen kazançlarla ilişkisi ve stratejik sebepleri de dahil olarak amaçlarına göre ayrıştırılması ve kullanılan muhasebe teknikleri ve değerleme yöntemleri hakkında genel bilgiler ile bu uygulamalardaki varsayımlar, değerlemeyi etkileyen unsurlar ve önemli değişiklikler,

b) Aşağıdaki tablo esas alınarak, bilanço değeri, gerçeğe uygun değer ve borsada işlem görenler için, piyasa değeri gerçeğe uygun değerden önemli oranda farklı ise piyasa fiyatıyla yapılan karşılaştırma,

c) Aşağıdaki tablo esas alınarak,

1) Borsada işlem gören pozisyonların, yeterince çeşitlendirilmiş portföylerdeki özel sermaye yatırımlarının ve diğer risklerin tür ve tutarları,

2) Dönem içinde yapılan satış ve tasfiyelerden kaynaklanan kümülatif gerçekleşmiş kazanç veya zararlar,

3) Toplam gerçekleşmemiş kazanç veya kayıplar, toplam yeniden değerleme değer artışları ile bunların ana ve katkı sermayeye dahil edilen tutarları.

Likidite riski

MADDE 13- (1) Likidite riskine ilişkin olarak bankalarca aşağıdaki hususlar açıklanır;

a) Bankaların mevcut likidite riskinin kaynağının ne olduğu ve gerekli tedbirlerin alınıp alınmadığı, banka yönetim kurulunun acil likidite ihtiyacının karşılanabilmesi ve vadesi gelmiş borçların ödenebilmesi için kullanılabilecek fon kaynaklarına sınırlama getirip getirmediği,

b) Ödemelerin, varlık ve yükümlülükler ile faiz oranlarının uyumlu olup olmadığı, mevcut uyumsuzluğun kârlılık üzerindeki muhtemel etkisinin ölçülüp ölçülmediği,

c) Bankanın kısa ve uzun vadeli likidite ihtiyacının karşılandığı iç ve dış kaynaklar, kullanılmayan önemli likidite kaynakları,

ç) Bankanın nakit akışlarının miktar ve kaynaklarının değerlendirilmesi.

Aktif ve pasif kalemlerin kalan vadelerine göre gösterimi:

* Bilançoyu oluşturan aktif hesaplardan sabit kıymetler, iştirak ve bağlı ortaklıklar, ayniyat mevcudu, peşin ödenmiş giderler ve takipteki alacaklar gibi bankacılık faaliyetinin sürdürülmesi için gereksinim duyulan, kısa zamanda nakde dönüşme şansı bulunmayan diğer aktif nitelikli hesaplar buraya kaydedilir.

** Katılım bankaları için Özel Cari Hesap ve Katılma Hesapları Aracılığı ile Bankalardan Toplanan Fonlar

*** Katılım bankaları için Diğer Özel Cari Hesap ve Katılma Hesapları

Menkul kıymetleştirme pozisyonları

Madde 13/A- (1) Risk ağırlıklı tutarlarını Menkul Kıymetleştirmeye İlişkin Risk Ağırlıklı Tutarların Hesaplanması Hakkında Tebliğ hükümleri uyarınca hesaplayan bankalar ile sermaye yükümlülüğünü Bankaların Sermaye Yeterliliğinin Ölçülmesine ve Değerlendirilmesine İlişkin Yönetmeliğin 13 üncü maddesi uyarınca hesaplayan bankalar alım satım hesapları ve bankacılık hesapları için ayrı ayrı olarak menkul kıymetleştirme pozisyonlarına ilişkin aşağıdaki bilgileri açıklar;

a) Menkul kıymetleştirme faaliyetiyle ilgili hedefler,

b) Menkul kıymetleştirilmeye konu varlıkların maruz kaldıkları likidite riski dahil olmak üzere diğer riskler,

c) Menkul kıymetleştirme pozisyonunun dayandığı varlığın kıdem sırasına ve yeniden menkul kıymetleştirme ile üstlenilen ya da tutulan bu menkul kıymetleştirme pozisyonlarının dayandığı varlık sınıflarına göre risk türleri,

ç) Bankanın menkul kıymetleştirme sürecindeki rolü,

d) Bankanın her bir menkul kıymetleştirme faaliyetine katılımı hakkında bilgi,

e) Menkul kıymetleştirme alacaklarına ilişkin kredi riski ve piyasa riskinde meydana gelen değişikliklerin ve menkul kıymetleştirmeye konu varlıkların davranışlarının menkul kıymetleştirme alacağına etkisinin izlenmesine ilişkin yöntemler ile bu yöntemlerin yeniden menkul kıymetleştirme alacakları için kullanılan yöntemlerden farkları hakkında bilgi,

f) Bankanın, tutulan menkul kıymetleştirme ve yeniden menkul kıymetleştirme alacaklarının risk azaltımında riskten korunma ve fonlanmamış kredi korumasının kullanılmasına ilişkin politikaları ile ilgili risk sınıfına göre riskten korunma işleminin önemli karşı taraflarının saptanması hakkında bilgi,

g) Menkul kıymetleştirme faaliyetleri için risk ağırlıklı tutarların hesaplanmasında uygulanan yaklaşımlar ile her yaklaşımın uygulandığı menkul kıymetleştirme alacaklarının sınıfları,

ğ) Bankanın sponsor olarak üçüncü taraflardan olan alacakları menkul kıymetleştirmek için kullandığı ÖMKŞ ile bankanın bu ÖMKŞ’lerden olan alacaklarının bilanço içi ve bilanço dışı ayrımında türleri ve miktarları, bankanın yönettiği veya danışmanlık yaptığı ve bankanın menkul kıymetleştirdiği menkul kıymetleştirme pozisyonlarına ya da bankanın sponsor olduğu ÖMKŞ’lere yatırım yapan şirketlerin listesi,

h) Bankanın menkul kıymetleştirme faaliyetlerine ilişkin muhasebe politikaları hakkında aşağıdaki hususları içeren özet bilgi;

1) İşlemlerin satış ya da finansman işlemi olup olmadığı,

2) Satışlar üzerinden elde edilen kazançların dikkate alınması,

3) Menkul kıymetleştirme pozisyonlarının değerlemesinde kullanılan yöntemler, temel varsayımlar ve girdiler ile bir önceki dönemden farklılıklar,

4) Diğer muhasebe politikaları kapsamında yer almamışsa, sentetik menkul kıymetleştirme ile ilgili uygulama kuralları,

5) Menkul kıymetleştirilmeyi bekleyen varlıkların izlendiği hesaplar (bankacılık hesapları/alım satım hesapları) ve değerleme yöntemleri,

6) Bankanın menkul kıymetleştirmeye konu varlıklar için finansal destek sağlanmasını gerektiren sözleşmelerde yer alan yükümlülüklerinin muhasebeleştirilmesine ilişkin politikaları.

ı) Menkul kıymetleştirmelere ilişkin her bir risk sınıfı için dikkate alınan kredi derecelendirme kuruluşlarının isimleri,

i) (j) ila (m) bentlerinde belirtilenlerden sayısal olanlara ilişkin olarak son raporlama döneminden sonra kaydedilen önemli değişiklikler

j) Risk sınıfı ve alım satım hesapları ve bankacılık hesapları ayrımında;

1) Menkul kıymetleştirmeye konu alacakların, geleneksel ve sentetik menkul kıymetleştirme şeklinde ayrıştırılmış toplam bakiye tutarları ve bankanın sadece sponsor olduğu menkul kıymetleştirmeler,

2) Bilanço içi tutulan veya satın alınan menkul kıymetleştirme pozisyonlarının toplam tutarı ile bilanço dışı menkul kıymetleştirme alacaklarının toplam tutarı,

3) Menkul kıymetleştirilmeyi bekleyen varlıkların toplam tutarı,

4) Menkul kıymetleştirilmiş erken itfaya tabi alacakların toplam kullandırılmış tutarlarının menkul kıymetleştirme kurucusu bankaların ve yatırımcıların payına düşen kısımları ile bankanın, menkul kıymetleştirme kurucusu bankaların payları ve yatırımcıların kullandırılmış ve kullandırılmamış tutarlardan olan payları için bulundurması gereken toplam sermaye yükümlülüğü,

5) Özkaynaklardan düşülen veya %1250 risk ağırlığı verilen menkul kıymetleştirme pozisyonlarının tutarı,

6) Menkul kıymetleştirmeye konu tutar ve risk sınıfına göre satış üzerinden tespit edilen kazanç veya zararları da kapsayacak şekilde, dönem içinde yapılan menkul kıymetleştirme faaliyetlerinin özeti.

k) Alım satım hesapları ve bankacılık hesapları ayrımında;

1) Her bir sermaye yükümlülüğü yaklaşımı için, tutulan veya satın alınan menkul kıymetleştirme ve yeniden menkul kıymetleştirme pozisyonlarının toplam tutarları ile risk ağırlıkları veya sermaye yükümlülüğü aralığı ve bunlar için gerekli sermaye yükümlülükleri,

2) Riskten korunma/sigorta uygulanmadan önce ve sonra ve garantörün kredi değerliliği kategorisi ya da garantörün ismi alt ayrımlı finansal garantör ayrımında, satın alınan veya tutulan yeniden menkul kıymetleştirme alacaklarının toplam tutarı,

l) Aşağıdaki tablo esas alınarak bankacılık hesaplarındaki menkul kıymetleştirmeye konu tutarlar için, değer kaybına uğramış ve tahsili gecikmiş alacak tutarlarının (TGA) risk sınıflarına göre ayrıştırılması ve dönem içinde bankaca tespit edilen zararlar,

Menkul Kıymetleştirilen TGA’ların Türleri İtibarıyla Ayrıştırılması ve Cari Dönemde Yazılan Zararlar

m) Alım satım hesaplarındaki, banka tarafından menkul kıymetleştirilmiş ve piyasa riski için sermaye yükümlülüğüne tabi alacakların risk sınıfı ve geleneksel/sentetik ayrımında toplam tutarı.

Kredi riski azaltım teknikleri

Madde 13/B- (1) Kredi riski azaltım tekniklerini kullanan bankalar tarafından aşağıdaki bilgiler kamuya açıklanır;

a) Bilanço içi ve bilanço dışı netleştirmeyle ilgili süreç ve politikalar ile yapılan netleştirmeler ve bankanın netleştirmeyi kullanma düzeyi,

b) Teminatların değerleme ve yönetimine ilişkin uygulamalar,

c) Alınan ana teminat türleri,

ç) Ana garantörler ve kredi türevlerinin karşı tarafı ve bunların kredi değerliliği,

d) Kredi azaltımındaki piyasa veya kredi riski yoğunlaşmalarına ilişkin bilgiler,

e) Aşağıdaki tablo esas alınmak suretiyle;

1) Her risk sınıfına ilişkin, dikkate alınabilir bir teminatla -volatilite ayarlamaları yapıldıktan sonra- teminatlandırılan, bilanço içi veya bilanço dışı netleştirme sonrası toplam risk tutarı,

2) Her risk sınıfına ilişkin, garantilerle veya kredi türevleriyle teminatlandırılan ve bilanço içi veya bilanço dışı netleştirme sonrası toplam risk tutarı.

Risk Sınıfları Bazında Teminatlar:

Risk yönetim hedef ve politikaları

MADDE 13/C- (1) Bankaların risk yönetim hedefleri ve politikaları, bu Bölümde belirtilen riskler dahil olmak üzere her bir risk kategorisi için aşağıdaki bilgileri içerecek şekilde ayrı kalemler olarak açıklanır;

a) Risk yönetimine ilişkin stratejiler ve uygulamalar,

b) Risk yönetim sisteminin yapısı ve organizasyonu,

c) Risk raporlamaları ve ölçüm sistemlerinin kapsam ve niteliği,

ç) Riskten korunma ve risk azaltım politikaları ile bunların etkinliğinin sürekli kontrolüne ilişkin süreçler.

Finansal varlık ve borçların gerçeğe uygun değeri ile gösterilmesi

MADDE 14- (1) Aşağıdaki tablo, ana ortaklık bankanın finansal tablolarında gerçeğe uygun değeri ile gösterilmeyen finansal varlık ve borçların defter değeri ile gerçeğe uygun değerini gösterir.

* Katılım bankaları için Özel Cari Hesap ve Katılma Hesapları Aracılığı ile Bankalardan Toplanan Fonlar

** Katılım bankaları için Özel Cari Hesap ve Katılma Hesapları YP

(2) Banka yukarıdaki tabloda yer alan her bir hesap kaleminin gerçeğe uygun değerini nasıl tespit ettiğini açıklar.

Başkaları nam ve hesabına yapılan işlemler, inanca dayalı işlemler

MADDE 15- (1) Ana ortaklık bankanın başkaları nam ve hesabına alım, satım, saklama, yönetim ve danışmanlık hizmetleri verip vermediği açıklanır.

(2) İnanca dayalı işlem sözleşmeleri kapsamında diğer finansal kurumlarla yapılan işlemlerin, bu kapsamda doğrudan verilen finansal hizmetlerin bulunup bulunmadığı, bu tür hizmetlerin bankanın veya grubun mali durumunu önemli ölçüde etkilemesi olasılığının bulunup bulunmadığı açıklanır.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Aktif Kalemlere İlişkin Açıklamalar

Aktif kalemlere ilişkin olarak açıklanması gereken hususlar

MADDE 16- (1) Ana ortaklık bankalarca, konsolide bilançonun aktif kalemlerine ilişkin yapılacak açıklamalara ilave olarak, Türkiye Muhasebe Standartları gereği yapılacak açıklamalar bu bölümde düzenlenir.

(2) Konsolide bilançonun aktif kalemleri kapsamında aşağıdaki bilgiler açıklanır:

a) Aşağıdaki tablolar kullanılarak, nakit değerler ve T.C. Merkez Bankası hesabı ile T.C. Merkez Bankası hesabı içeriğine ilişkin bilgiler.

Nakit değerler ve T.C. Merkez Bankası hesabı

T.C. Merkez Bankası hesabı

b) Net değerleriyle ve karşılaştırmalı olacak şekilde, gerçeğe uygun değer farkı kâr/zarara yansıtılan finansal varlıklardan repo işlemlerine konu olanlar ve teminata verilen/bloke edilenlere ilişkin bilgiler.

c) Alım satım amaçlı türev finansal varlıklara ilişkin aşağıda yer alan pozitif farklar tablosu.

ç) Aşağıdaki tablolar kullanılarak bankalar ve yurt dışı bankalar hesabına ilişkin bilgiler.

Bankalar hesabı

Yurtdışı bankalar hesabı

* AB ülkeleri, ABD ve Kanada dışındaki OECD ülkeleri

d) Net değerleriyle ve karşılaştırmalı olacak şekilde, satılmaya hazır finansal varlıklardan repo işlemlerine konu olanlar ve teminata verilen /bloke edilenlere ilişkin bilgiler.

e) Aşağıdaki tablo kullanılarak satılmaya hazır finansal varlıklara ilişkin bilgiler.

f) Kredilere ilişkin aşağıdaki açıklamalar:

1) Aşağıdaki tablo kullanılarak, bankanın ortaklarına ve mensuplarına verilen her çeşit kredi veya avansın bakiyesine ilişkin bilgiler.

2) İlgili olduğu banka türü esas alınarak و aşağıdaki tablolar kullanılarak; birinci ve ikinci grup krediler, diğer alacaklar ile sözleşme koşullarında değişiklik yapılan krediler ve diğer alacaklara ilişkin bilgiler:

(i) Mevduat ile kalkınma ve yatırım bankaları için:

(ii) Katılım bankaları için:

3) İlgili olduğu banka türü esas alınarak ve aşağıdaki tablolar kullanılarak; vade yapısına göre nakdi kredilerin dağılımı:

(i) Mevduat ile kalkınma ve yatırım bankaları için:

(ii) Katılım bankaları için:

4) Aşağıdaki tablo kullanılarak, tüketici kredileri, bireysel kredi kartları, personel kredileri ve personel kredi kartlarına ilişkin bilgiler.